Je sociaal statuut als zelfstandige: dit zijn je plichten en rechten

België kent een uitgebreide sociale zekerheid. Zo krijg je kinderbijslag, gezondheidszorg en een uitkering bij ziekte en pensioen. Maar die financiële steun krijg je niet zomaar: elk kwartaal moet je immers sociale bijdragen betalen. Dit moet je weten.

Het sociaal statuut voor een werknemer is simpel: elk maand wordt er automatisch een bedrag (= de sociale bijdragen) van het loon afgetrokken. In ruil krijgt hij of zij enkele sociale rechten.

Voor zelfstandigen liggen de kaarten anders: vóór de start van je onderneming sluit je je aan bij een sociaal verzekeringsfonds. Doe je dat niet, dan word je automatisch ingeschreven bij de Nationale Hulpkas voor Zelfstandigen. Vervolgens berekent het fonds elke drie maanden je sociale bijdragen.

Hoeveel sociale bijdragen betaal je?

Per kwartaal moet je 20,5% van je belastbaar inkomen ophoesten. Dat is het nettoloon dat je overhoudt na de aftrek van beroepskosten. Maar het duurt een hele poos voor je sociaal verzekeringsfonds je definitief belastbaar inkomen van het huidige jaar heeft uitgedokterd. Daarom betaal je een voorlopige bijdrage, gebaseerd op je inkomen van drie jaar geleden.

Opgelet: bovenop de 20,5% komt nog een administratiekost van je sociaal verzekeringsfonds. Die varieert van 3,05 tot 4,25%.

Twee jaar nadat je het voorschot neertelde, is het pas duidelijk hoeveel je eigen zaak effectief opbracht. Op dat moment worden je sociale bijdragen geregulariseerd: betaalde je te veel, dan krijg je geld terug, maar vaak moet je een extra som neertellen. Vermoed je dat je meer zal verdienen dan drie jaar geleden, kan je je voorlopige bijdragen aanpassen.

Ben je een startende zelfstandige? Dan heb je uiteraard nog geen inkomsten om het voorschot van je sociale bijdragen op te baseren. Daarom betaal je de eerste drie jaar de minimumbijdrage. Daarenboven kan je – onder voorwaarden – een starterskorting aanvragen voor de eerste vier kwartalen.

Wettelijke grenzen

Hoe lager je belastbaar inkomen, hoe minder sociale bijdragen je dus betaalt. Maar ook als je zaak geen hoge toppen scheert, moet je een minimumbijdrage betalen:

  • Verdien je in 2019 minder dan 13.847,39 euro, dan betaal je een minimumbijdrage van 731,32 per kwartaal.
  • Verdien je dit jaar meer dan 88.119,80 euro, dan betaal je een maximumbijdrage van 4.191,25 euro per kwartaal.

Start je een eigen zaak in bijberoep, dan gelden er andere spelregels. En ook vennootschappen betalen sociale bijdragen, waarvoor aparte tarieven bestaan. Je boekhouder doet die graag voor jou uit de doeken.

Wat krijg je ervoor terug?

De sociale bijdragen nemen een flinke hap uit je inkomsten. Maar in ruil geniet je wel van enkele essentiële rechten. Een overzicht.

1. Een uitkering bij ziekte en arbeidsongeschiktheid

Als zelfstandige heb je dezelfde rechten als werknemers voor de terugbetaling van gezondheidszorg (dus ook de kleine risico's). Denk aan de aankoop van geneesmiddelen of een ziekenhuisopname. Ook als je arbeidsongeschikt wordt, krijg je vanaf de tweede maand een uitkering via je ziekenfonds. Veel info vind je op de site van het RIZIV.

2. Financiële hulp als je een gezin start

Als kersverse moeder heb je recht op 12 weken moederschapsverlof. Per week ontvang je dan een moederschapsuitkering. Ook is er vaderschapsverlof voor zelfstandigen. Daarnaast kan je rekenen op moederschapshulp, kraamgeld en kinderbijslag.

3. Een (karig) pensioen

Met je sociale bijdragen bouw je ook je pensioen op, al ontvang je op het einde van je carrière een pak minder dan werknemers. Daarom doen veel ondernemers aan pensioensparen via het Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen (VAPZ).

4. Bescherming bij een tegenslag of faillissement

Een inbraak, een overstroming of cijfers die diep in het rood kleuren: soms moet je noodgedwongen de deuren sluiten. In dat geval krijg je maandelijks een uitkering en geniet je nog een jaar van je sociale rechten. Zie faillissementsverzekering

Conclusie

Het sociaal statuut van zelfstandigen bevat tal van uitzonderingen. Bovendien krijgen de regels regelmatig een update.

Schakel daarom je boekhouder in: hij is steeds op de hoogte van de laatste nieuwigheden en vertelt wat je moet weten.


Vragen over de formaliteiten om als zelfstandige te starten?

Neem contact op met onze advisuers via info@1819.brussels of bel 1819.

Updated 04/07/2019

(Toekomstig) ondernemer ?
Vragen ?

info@1819.brussels
bel 1819

Ma-Vr van 09:00 tot 13:00
en Di van 17:00 tot 19:00

Dienst gratis behalve kost van lokale oproep

infopoint 1819

Ma-Vr van 13:00 tot 17:00

Charleroisesteenweg 110, 1060 Brussel

Meer weten ?

Abonneer u op onze nieuwbrief

  • Tweewekelijks
  • Gratis
  • Meer dan 22000 abonnees

Follow us